Tư tưởng của Thiền tông về vẻ đẹp – những yếu chỉ của mỹ học thiền

Một đóa hoa đẹp không có nghĩa là đóa hoa ấy đẹp với bóng dáng ở ngoài, sự hoàn hảo của cái đẹp phải kể đến hương vị ngọt ngào tỏa ra từ đóa hoa ấy. Phải có một cái nhìn thoát ra khỏi nhãn quan thường tình thì vẻ đẹp mới hiển lộ một cách toàn diện vượt thoát, một nghệ thuật điêu luyện phải kể như phi nghệ thuật mà là nghệ thuật, vượt trên tất cả những gì gọi là nghệ thuật.

 

Ngày nay, Thiền nói chung đã trở thành một phương pháp trị liệu tinh thần trước những căng thẳng mệt mỏi. người Nhật tìm đến Thiền để tìm kiếm lại sự tĩnh tâm và niềm an lạc trong cuộc sống. Bên cạnh việc tọa thiền, Thiền họa không chỉ đơn thuần là một bức tranh, nó cũng chính là cuộc sống.

Quan điểm của Platon về mỹ học

“ Plato… bởi bản chất của cái đẹp “Không nên xem xét cái Đẹp ở vẻ ngoài, mà ở toàn thể, ở ngay tồn tại của nó. Đó là cái Đẹp tự thân bên trong, kết hợp với cái Thiện. Đó cũng là cái Đẹp mang sức mạnh, thể hiện trong các tác phẩm nghệ thuật. Chính nó gợi lên ở linh hồn những xung động, đam mê. Cảm thức cái Đẹp là khởi điểm của sự phát triển tinh thần. Platôn hiểu sự “yêu mến cái Đẹp” như quá trình con người đến gần với thực tại (thế giới các ý niệm), như cuộc hành trình đi lên theo những nấc thang vươn cao mãi…..”

Họa pháp thiền tông Trung Quốc

Mùa xuân trên sông” của Thạnh Đào.   Tuy không khí se lạnh của sương mù trên sông bao trùm trong toàn bộ bức tranh nhưng cây lá vẫn tiềm ẩn sự sống mãnh liệt, đường nét của núi trập trùng khỏe khoắn. Bức tranh tuy vẽ cảnh mùa xuân nhưng núi vẫn còn dáng dấp trơ trụi của mùa đông, và sông vẫn đầy sương mù lạnh giá. Thật khó có thể xác định đây là cảnh mùa đông hay là cảnh mùa xuân. Người xem tranh không nên bị lệ thuộc vào ngôn ngữ về tên của bức tranh hay bức tranh muốn thể hiện cảnh sông vào thời điểm nào. Hãy phá chấp ngôn ngữ, khi đó ta sẽ thấy vẻ đẹp của bức tranh linh diệu vô cùng.  NNH (ST)